AB2: HEAVEN

Λένε ότι, όταν ο άνθρωπος πεθαίνει, το ανθρώπινο σώμα γίνεται ελαφρότερο κατά 21 γραμμάρια. Τόσο ζυγίζει η ανθρώπινη ψυχή. Παρόλο που κάτι τέτοιο δεν είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο και δεν πιστεύουν όλοι ότι ο Θεός εμφύσησε τη ζωή στον άνθρωπο, οι περισσότεροι μάλλον θεωρούν ότι με τον έναν ή τον άλλο τρόπο υπάρχει κάτι πέρα από το σώμα, μια «ουσία» της ζωής που περικλείει όλα αυτά που συνιστούν τον άνθρωπο.
Πρόκειται συνεπώς για μια μεταφορά της ουσίας που αν και άυλη υπάρχει όμως και καθιστά το καθετί κάτι παραπάνω από ένα σύνολο επιμέρους στοιχείων, και η οποία δεν μπορεί να απομονωθεί ούτε να διαχωριστεί ως ένα απλό συστατικό του συνόλου. Η «ψυχή» είναι λοιπόν αυτή που απομένει, όταν όλα τα υπόλοιπα στοιχεία έχουν εκλείψει. Είναι αυτή που μας βοηθά να υπομένουμε οποιαδήποτε ανυπέρβλητη φαινομενικά δυσκολία, αυτή που καθιστά την μουσική κάτι παραπάνω από μία ακολουθία ανόμοιων ήχων και την πρακτική της περφόρμανς κάτι περισσότερο από μια απλή διάρθρωση μεμονομένων δράσεων. Η έννοια της «ψυχής» ξεφεύγει από τα όρια της θρησκευτικής αντίληψης και αντιπροσωπεύει την πίστη μας για όλα όσα έχουν σημασία και αξίζει να συνεχιστούν.
Όπως φαίνεται αυτά τα ζητήματα υπάρχουν. Ο αέναος κύκλος της μετενσάρκωσης, το αιώνιο Βασιλείο, η κορυφή του Ολύμπου, η απεραντοσύνη του διαστρικού χώρου, ανήκουν όλα στα μεγάλα ερωτήματα που το ανθρώπινο είδος προσπαθούσε ανέκαθεν με δυσκολία και ακόμα προσπαθεί να κατανοήσει.

Η ανθρωπότητα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει την ύπαρξη ενός ‘τέλους’ ή ενός ‘ορίου’ το οποίο ακολουθείται από μια διαρκή και ισορροπημένη αρμονία χωρίς την χρήση μια άλλης μεγάλης έννοιας παρά σε σπάνιες περιπτώσεις. Ωστόσο, στην απεραντοσύνη της αιωνιότητητας το αίσθημα του θαυμασμού και το αίσθημα του φόβου πάνε μαζί. Η αρμονία και η ισορροπία μπορεί να γίνουν εξίσου αντιληπτές ως κάτι το στατικό και αμετάβλητο, μία τρομακτική αίσθηση συνεχούς αναβολής δίχως τέλος.

Οι έννοιες του ‘τέλους’ ή του ‘ορίου’ ισχύουν στην πολιτική δεδομένου ότι οι πιο προοδευτικές ιδεολογίς και οι κοινωνικοοικονομικές θεωρίες απαιτούν μια κάποια ιδεατή κατάσταση συνύπαρξης. Από αυτή την άποψη αναγνωρίζουν τη ζώσα εμπειρία ως μια ατελή πάλη που θα πρέπει να οδηγήσει είτε σε κάτι που δεν έχει ακόμα αποκρυσταλλωθεί ή σε κάτι που έχει εγκαταλειφθεί από καιρού.

Αυτή η κατάσταση που είτε έχει ξεχαστεί είτε θα υπάρξει στο μέλλον, αυτό που θα ακολουθήσει το ‘τέλος’ – είτε πρόκειται για την Ημέρα της Κρίσης είτε για την Επανάσταση – αποδίδεται εικονογραφικά ως Κήπος. Ο Κήπος είναι ο τόπος της αφθονίας, ο ‘παράδεισος’ σε αντίθεση με τη ζωή που τις περισσότερες φορές χαρακτηρίζεται από τη στέρηση και την απώλεια. Παρολαυτά, ειδικά στην Ιουδαιοχριστιανική παράδοση, ο Κήπος έχει μια ξεκάθαρα ορισμένη χρονικά λειτουργία, αφού συμβολίζει την αρμονία και τη γαλήνη που υπήρχε κάποτε αλλά τώρα έχει χαθεί – μια ιδέα που προσιδιάζει στο αρκαδικό ιδεώδες.

Η νεωτερική οικολογία αναφέρεται συχνά στην Αρκαδία στην οποία το ανθρώπινο είδος παλεύει να επιστρέψει, αν και τις περισσότερες φορές αυτή η κίνηση γίνεται αντιληπτή ως μια προοδευτική κίνηση και όχι ως μια επιστροφή στο παρελθόν. Είναι ενδιαφέρον να παρατηρήσει κανείς ότι η οικολογία ως ένα διακριτό φαινόμενο της νεωτερικότητας είναι άμεσα συνδεδεμένο με την έννοια της προόδου ενώ παράλληλα πρέπει να κάνει αναφορά στην ιδέα μιας ‘επιστροφής’ σε μια περίοδο όπου η αρμονία ανάμεσα σε όλα τα έμβια όντα ήταν μια πραγματικότητα. Η αντίληψή ότι όλοι έχουμε βρεθεί σε αυτό το σημείο, ότι ακόμα κι αυτοί που υποφέρουν, οι έκπτωτοι ή οι ήδη νεκροί έχουν υπάρξει μέσα στην Αρκαδία θυμίζει τη γνωστή έκφραση του 18ου και 19ου αιώνα: Και εγώ στην Αρκαδία: Ήμουν κι εγώ στην Αρκαδία. Κάνει έκκληση για την επιστροφή στην χαμένη αθωώτητα. Η αθωώτητα ταυτίζεται με την παιδική ηλικία, μια περίοδο που θεωρείται, κάπως λανθασμένα, προικισμένη με μια υποτιθέμενη έλλειψη δόλου και γι’αυτό το λόγο αντιπροσωπεύει αυτό για το οποίο θα πρέπει όλοι μας να πασχίσουμε. Η επιστροφή στην παιδική ηλικία είναι ένα ισχυρό συμβολικό πρόταγμα, μια έκκληση αυτού που γίνεται αντιλητπό ως μια ηθική εκτός χρόνου που δεν έχει προλάβει ακόμα να διαστρεβλωθεί από τη στέρηση και τον πολιτισμό.

Παρολαυτά στον 20ο αιώνα τα πράγματα πήραν έναν άλλο δρόμο: ‘Είμαι παρών ακόμα και στην Αρκαδία’, λέει ο Θάνατος, σύμφωνα με τη σύγχρονη ερμηνεία της φράσης αυτής. Σήμερα, ο Θάνατος είναι για μας άμεσα συνδεδεμένος με το αρκαδικό ιδεώδες και τη χαμένη μας αθωώτητα. Πράγματι, πώς θα μπορούσε να είναι απών από οποιαδήποτε πραγματεία της μετά θάνατον ζωής;

Τι είναι ο θάνατος; Η μοντέρνα ιατρική δεν αντιλαμβάνεται τον θάνατο τόσο πολύ ως ένα γεγονός παρά ως μια διαδικασία. Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχει μια ουσιαστική δυσκολία να οριστεί επακριβώς το όριο, να πούμε με βεβαιότητα πότε πεθαίνει κάποιος.

Αυτό το πρόβλημα απηχεί τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιμετώπιζαν τον θάνατο επί χιλιετίες, εφοδιάζοντας τους νεκρούς τους για το μεγάλο ταξίδι, βάζοντας τους σε βάρκες και αφήνοντάς τους να πλεύσουν στην ανοιχτή θάλασσα, ή φανταζόμενοι ότι αυτό θα το αναλάμβανε ένας βαρκάρης με κάποιο αντίτιμο. Ο Θάνατος έχει παρομοιαστεί με διάβολο, αλλά και ενίοτε ως ανακούφιση, και πάντοτε σηματοδοτούσε όχι μόνο το τέλος αλλά και μια αρχή. Παρόλο που οι άνθρωποι φοβούνται τον θάνατο και έχουν προσπαθήσει να προβάλλουν αντίσταση ή να τον νικήσουν ενδεχομένως με κάποιο τρόπο, έχουν επίσης εφεύρει άπειρους τρόπους να τον δοξάσουν, να τον αποδεχτούν, να τον γιορτάσουν ή απλώς να συμφιλιωθούν μαζί του.

Παρολαυτά το Heaven ασπάζεται και τον αιώνιο σύντροφο του θανάτου, τον έρωτα. Από το χριστιανικό ιδεώδες της αγάπης, που εκπληρώνεται στον Παράδεισο, μέχρι αναρίθμητα πιστεύω, παγανιστικά αλλά και μονοθεϊστικά, που τοποθετούν τον σαρκικό έρωτα στο επίκεντρο των μεταθανάτιων απολαβών, η ιδέα του έρωτα σχετιζόταν πάντοτε με τη μετά θάνατον ζωή.

Ωστόσο, αυτός ο συσχετισμός λειτουργεί και αντίστροφα: είτε στην περίπτωση βαθιάς σεξουαλικής ικανοποίησης ή αγάπης με την έννοια της αληθινής συντροφικότητας, οι πιο επιτυχημένες ερωτικές ιστορίες είναι αυτές που όπως λέγεται έχουν φτάσει μέχρι τον ‘παράδεισο’. Ένα ακόμη αξιοσημείωτο στοιχείο είναι ότι παρόλο που όλες οι θρησκείες από αμνημονεύτων χρόνων έχουν προσπαθήσει να θέσουν όρια στη σαρκική επαφή, ο έρωτας έχει την ικανότητα να επιφέρει στον ‘παράδεισο’ μια αίσθηση κάπως κοσμική και παροδική ταυτόχρονα.

Και ενώ συνήθως τίθεται ένα διακριτό όριο μεταξύ αγάπης και σεξουαλικής επιθυμίας, ο πόθος παραμένει ίσως το πιο ισχυρό μέρος της εξίσωσης. Γιατί η σαρκική επιθυμία είναι ένα υπόλοιπο, αυτό που εκφράζεται ως μια κοσμική και παροδική ‘ευχαρίστηση’. Η ευχαρίστηση είναι η πραγραματική ουσία του παραδείσου ή τουλάχιστον του επίγειου παραδείσου.

Η μεταφορά του ‘παραδείσου’ εμφανίζεται διαρκώς στη σύγχρονη ζωή: Μπορείς να φτάσεις στον επίγειο παράδεισο αμέσως τώρα! Η ζωή σου είναι ένα έργο: Βελτιώσου, εκπαιδεύσου, χάσε βάρος, φόρα γυαλιά ηλίου, διάλεξε την εταιρεία που θέλεις να δουλέψεις, γνώρισε κόσμο, σου πάνε τα τζιν, κάνε φίλους, μετακόμισε σε νέο διαμέρισμα, κάνε διακοπές, άλλαξε το κινητό σου τηλέφωνο, πάρε ένα mp3 player, στείλε τη φωτογραφία σου, αγόρασε ένα SUV, νοίκιασε ένα σκάφος, πιες ένα κοκτέιλ, πέταξε παντού, οι φόροι συμπεριλαμβάνονται, πάρε ένα διπλό caramel macchiato, πιες έναν φρέσκο χυμό, δοκίμασε αυθεντικό σούσι, τέλειο design, προστάτευσε το δέρμα σου, διάλεξε την καλύτερη βιολογική γαλοπούλα, βρες μια καλύτερη δουλειά, ψήφισε αυτούς που εμπιστεύεσαι, πάρε δάνειο, αγόρασε μια μεγάλη οθόνη LCD, αγόρασε σπίτι, ταξίδεψε, παράγγειλε pizza, νοίκιασε ένα σπίτι δίπλα στη θάλασσα, πάρε ένα παγωτό, παντρέψου, πήγαινε στην παραλία, πάρε ένα διπλό κρεβάτι μεγάλου μεγέθους, σαμπάνια στην πισίνα, χόρεψε, αγόρασε, διάλεξε, έλα, να είσαι ο εαυτός σου, αυτός είναι ο παράδεισος, εσύ τι θέλεις;

 

XYZ, Μάρτιος – Ιούνιος 2008

ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ

15 Ιουνίου – 4 Οκτωβρίου 2009

ΧΩΡΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ

Ολυμπιακά Ακίνητα, Δέλτα Φαλήρου

ΑΦΙΣΑ

ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ

Άγνωστος Λαϊκός Καλλιτέχνης Θεάτρου Σκιών, Mark Aerial Waller, Αλέξης Ακριθάκης, Lara Almarcegui, An Architektur*, Kenneth Anger, Apophenia, Νίκος Αρβανίτης*, Αθανάσιος Αργιανάς, Αθανάσιος Αργιανάς & Nick Laessing, Daniel Arsham, Michel Auder, Bruce Baillie, Mieke Bal, Marie Wilson Βαλαωρίτη & Νάνος Βαλαωρίτης, Barking Dogs United*, Thomas Bayrle, Zoe Beloff, Erick Beltran, Κωστής Βελώνης, Manfredi Beninati, Rossella Biscotti, Ζωή Γαϊτανίδου*, Eloisa Cartonera*, Mariana Castillo Deball, Paul Chan, Adam Chodzko, Celine Condorelli, Jef Cornelis, Coti K., Roberto Cuoghi, Josef Dabernig, Λυδία Δαμπασίνα, Αναστασία Δούκα, Martin Ebner, Em Kei, The Errands*, The Errorists, Electronic Voice Phenomena, Angus Fairhurst, Harun Farocki, Luke Fowler, Dora Garcia, Andrea Geyer, Michael Gibson*, Benita & Immanuel Grosser – Y8*, Andre Guedes*, Lothar Hempel, Dorothy Iannone, Χάρις Επαμεινώνδα & Daniel Gustav Cramer, International Necronautical Society (INS), Λάκης και Άρης Ιωνάς / The Callas*, Elsebeth Jorgensen, Διονύσης Καβαλλιεράτος*, Tadeusz Kantor, Βασίλης Καρούκ*, Ανδρέας Κασάπης & Γιάννης Σκουρλέτης, Reijo Kela, Anja Kirschner, Joachim Koester, Sandra Kranich*, Ferdinand Kriwet, Robert Kusmirowski, Antti Laitinen*, Cristina Lei Rodriguez, Kalup Linzy*, Maria Loboda*, Παναγιώτης Λουκάς*, Tea Makipaa*, Mίλτος Μανέτας, Domenico Mangano, Babette Mangolte, Kris Martin, Ursula Mayer, Tom McCarthy*, Malcolm McLaren, Ryan McNamara, Angela Melitopoulos, Marc Nagtzaam, Rosalind Nashashibi & Lucy Skaer, Jennifer Nelson & Δημήτρης Κοτσαράς, Paul Noble, NSK*, Ντόρα Οικονόμου*, Saskia Olde Wolbers, Ομάδα αναμετάδοσης, Ομάδα Εικαστικών Παλαιού Φαλήρου, Ομάδα Φιλοπάππου*, OMIO*, Martin Oppel*, Lucy + Jorge Orta*, Anna Ostoya*, Adrian Paci, Χριστόδουλος Παναγιώτου, Άγγελος Παπαδημητρίου, Νίνα Παπακωνσταντίνου, Maria Pask, Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Mai-Thu Perret, Cesare Pietroiusti & Matteo Fraterno, Angelo Plessas*, Lisi Raskin*, Ry Rocklen, Willem de Rooij*, Κώστας Ρουσσάκης*, Natascha Sadr Haghighian*, Σαπρόφυτα, Christoph Schlingensief, Lasse Schmidt Hansen, Carolee Schneemann, Florian Schneider, Markus Selg, Robert Smithson, Societe Realiste*, Ettore Sottsass, Χριστιάνα Σούλου, Michael Stevenson, Joulia Strauss, Superflex, Jan Svankmajer, Αλέξανδρος Τζάννης*, Christian Tomaszewski, Sue Tompkins, Λέων Φραντζής*, Γιαννούλης Χαλεπάς, Σάββας Χριστοδουλίδης*, Mark Wallinger, Water Girls Water Boys, Eyal Weizman (Centre for Research Architecture – Goldsmiths College)*, Kollektivnye Deystviya (Collective Actions), Adrian Williams*, Krzysztof Wodiczko, Hsuan Hsuan Wu, Ykon, Jakub Julian Ziolkowski 

*37 πρεμιέρες / νέες παραγωγές

ΕΠΙΜΕΛΗΤΕΣ

Δημήτρης Παπαϊωάννου & Ζάφος Ξαγοράρης
Chus Martínez
Cay Sophie Rabinowitz
Νάντια Αργυροπούλου
Diana Baldon
Χριστόφορος Μαρίνος

ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟΙ ΔΙΕΥΘΥΝΤΕΣ

XYZ (Ξένια Καλπακτσόγλου, Poka-Yio, Αυγουστίνος Ζενάκος)

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΚΘΕΣΗΣ

Ανδρέας Αγγελιδάκης

ΟΜΑΔΑ

Γενική συντονίστρια

Νίκη Τσιάντη

Αναπληρώτρια επιμελήτρια

Ελεάννα Ποντικάκη

Συντονιστές

Άννα Βαρούχα

Δημήτρης Καρυοφύλλης

Γλυκερία Σταθοπούλου

Υπεύθυνος εκθεσιακού χώρου

Ιάσων Κοντοβράκης

Βοηθοί επιμέλειας

Γιάννης Δαλάκας (συντονιστής ομάδας)

Ραλλού Αβραμίδου

Ιωάννα Ζούλη

Αντώνης Κοντρογιάννης

Λήδα Κοτρωνάκη

Λένα Λέκκου

Mackenzie Schneider

Αντωνία Χουβαρδά

Ομάδα αρχιτεκτονικού σχεδιασμού

Ειρήνη Ανθούλη

Σωτήρης Βασιλείου

Παύλος Μπακαγιάννης

Δημήτρης Σιλαΐδος

Νανά Στάθη

Βοηθοί παραγωγής

Σοφία Πισιμίση

Χριστίνα Χριστοδούλου

Υπεύθυνη γραφείου

Μαριλένα Πετρίδου

Ασκούμενοι

Γιώτα Αρβανίτη

Charlotte Duparc

Elisa Gigliotti

Λένα Καρρά

Παναγιώτης Μπρεδήμας

Dilek Ozkan

Διαμόρφωση χώρου / Κατασκευές

KDI contract

Οπτικοακουστική εγκατάσταση

Vidisquare AV Solutions and Video Rental

Φωτισμός έκθεσης

Σάββας Χαραλαμπίδης

Μεταφορές έργων τέχνης

Nail 2 Nail by VelosTrans S.A.

Move Art S.A.

Ασφάλιση έργων τέχνης

LLOYD’S – Γ. Καραβίας & Συνεργάτες

Υπεύθυνη Επικοινωνίας

Τατιάνα Βέρμπη

Σχεδιασμός επικοινωνίας

bios

Συντονιστής έκδοσης

Θεόφιλος Τραμπούλης

Βοηθός συντονιστή έκδοσης

Καλλιόπη Κουτρουμπή

Γραμματεία

Ιωάννα Παπαδοπούλου

Κείμενα

Ανδρέας Αγγελιδάκης

Νάντια Αργυροπούλου

Diana Baldon

International Necronautical Society (INS)

Χριστόφορος Μαρίνος

Chus Martínez

Ζάφος Ξαγοράρης & Δημήτρης Παπαϊωάννου

Γιώργος Παπαδόπουλος

Cay Sophie Rabinowitz

Γιώργος Τζιρτζιλάκης

Μεταφράσεις

Νίκος Ηλιάδης

Ελεάννα Πανάγου

Δημήτρης Φιλιππουπολίτης

Επιμέλεια – διορθώσεις

Έφη Γιαννοπούλου

Ευδοξία Μπινοπούλου

Σχεδιασμός

bios

Εκτύπωση

grafoprint

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΒΙΝΤΕΟ